انواع پمپ آبیاری – 5 مدل اصلی و پرکاربرد

در سیستم‌های آبیاری مدرن، به‌جای روش‌های سنتی، از آبیاری تحت فشار با کمک انواع پمپ آبیاری استفاده می‌شود تا آب با فشار و دبی یکنواخت به تمام نقاط مزرعه برسد. این پمپ‌ها نقش مهمی در غلبه بر جاذبه و اصطکاک لوله‌ها دارند و عملکرد سیستم را بهینه می‌کنند. بسته به شرایط زمین و نیاز آبی، انواع مختلفی از پمپ‌ها در این سیستم‌ها به‌کار گرفته می‌شود.

پمپ‌های آبیاری، آب را در کل شبکه به جریان می‌اندازند تا با غلبه بر گرانش و اصطکاک، تمام طول مزرعه را طی کند و با فشار و دبی یکسان به همه نقاط برسد. بسته به گستردگی مزرعه، نوع هد و دبی موردنیاز و عوامل محیطی، انواع مختلفی از پمپ های آبیاری تحت فشار به کار گرفته می‌شوند.

آبیاری تحت فشار چیست؟

سیستم آبیاری تحت فشار یکی از روش‌های پیشرفته در آبرسانی به گیاهان است که آب را با فشار کنترل‌شده و از طریق یک شبکه بسته، مستقیماً به پای گیاهان می‌رساند یا روی آنها می‌پاشد. برخلاف سیستم‌های آبیاری با جریان ثقلی، در این روش تامین فشار کاملاً وابسته به پمپ‌های آبیاری است. پمپ‌ها در سیستم آبیاری تحت فشار نقش اساسی دارند، چون نیروی لازم برای غلبه بر جاذبه زمین و اصطکاک داخل لوله‌ها را ایجاد می‌کنند و آب را با سرعت و یکنواختی به تمام نقاط زمین کشاورزی می‌رسانند، حتی اگر زمین پستی بلندی داشته باشد.

انواع پمپ آبیاری تحت فشار

در پمپ آبیاری تحت فشار از انواع مختلفی از پمپ‌ها استفاده می‌شود که هرکدام بسته به شرایط منبع آب، میزان دبی مورد نیاز و فشار مطلوب انتخاب می‌شوند. نوع پمپ انتخاب‌شده تأثیر زیادی بر بهره‌وری سیستم، هزینه‌های اجرایی و عمر مفید تجهیزات خواهد داشت.

1. پمپ گریز از مرکز (سانتریفیوژ)

طرز کار این پمپ ها بر اساس نیروی گریز از مرکز استوار است. محور این پمپ ها با  محور موتور محرک آن به طور افقی نصب می شود. از معایب این پمپ ها می توان به هواگیری لوله مکش و راندمان پایین در دبی های بالا اشاره کرد. پمپ های سانتریفیوژ دارای ظرفیت آبدهی زیاد و ارتفاع پمپاژ کم می باشند. این نوع از پمپ ها به جهت کاربرد گسترده، هزینه پایین و تعمیر و نگه داری آسان، در واحد های صنعتی، کشاورزی و خانگی مورد استفاده قرار می گیرند. اکثر موارد استفاده آن ها برای انتقال آب و سیالات سبک می باشد. قبل از راه اندازی این پمپ ها نیاز است هواگیری و آب بندی پمپ، انجام شود.

مزایای پمپ سانتریفیوژ: از جمله مزایای پمپ های گریز از مرکز، ساختار و روش تولید ساده، اشغال فضای کم، تولید فشار یکنواخت و کارآیی در دورهای بالا می باشد.

2. پمپ فشار قوی

موارد استفاده از این پمپ ها در ظرفیت آبدهی کم و ارتفاع پمپاژ زیاد می باشد. هواگیری لوله مکش از جمله معایب استفاده از پمپ فشار قوی می باشد. از موارد استفاده از پمپ فشار قوی می توان به تهیه آب شهرها، پمپاژ آب های مصارف صنعتی، مصارف آبیاری بارانی و پمپاژ آب سرد و گرم تاسیسات صنعتی و مصارف آتش نشانی اشاره کرد.

3. پمپ شناور

این پمپ از یک الکتروموتور با پمپ کوپل شده ساخته شده است که درون چاه قرار می گیرد.درون الکترو موتور با آب پر می شود که کارآیی آن برای روانکاوی و خنک شدن سیستم داخل آن می باشد. موارد استفاده از این پمپ ها در آبرسانی، صنعت و کشاورزی با ظرفیت آبدهی کم می باشد. با افزایش طبقات پمپ ها، ارتفاع پمپاژ افزایش می یابد و همچنین تمامی قسمت های پمپ در داخل آب قرار می گیرد. نکته قابل توجه در استفاده از این پمپ ها آسیب پذیری در صورت وجود ذرات معلق در آب می باشد، زیرا پروانه پمپ آسیب می بیند.

مزایای پمپ شناور: پمپ های شناور دارای مزایایی نظیر عدم نیاز به هواگیری، صرفه جویی در مصرف انرژی، بی سرو صدا کار کردن، عدم افزایش حرارت محیط و بالا بودن راندمان می باشند.

4. پمپ توربینی

از این نوع پمپ ها برای تامین آب مورد نیاز فضاهای بزرگ آبرسانی مانند زمین های کشاورزی و صنعتی استفاده می شود. میزان آبدهی این نوع پمپ ها زیاد است و دارای فشار کار متوسط هستند. در ساختمان های عمودی از این پمپ ها به دلیل کارآیی زیاد و انعطاف پذیری بالا استفاده می شود. پمپ های توربینی محصولی مطمئن جهت برداشت و توزیع آب در چاه های ماسه ای، استخرهای مکش و ایستگاه های پمپاژ می باشد.

مزایای پمپ توربینی: از جمله مزایای این پمپ ها می توان به عدم نیاز به هواگیری، توانایی کار در دور های پایین، قابلیت بالا جهت انتقال ذرات معلق و هزینه تعمیر و نگه داری پایین اشاره کرد.

5. بوستر پمپ

برخلاف پمپ‌های اصلی که آب را از منبع بالا می‌کشند، انواع بوستر پمپ برای افزایش فشار در سیستم لوله‌کشی طراحی شده‌اند. این مدل‌ها معمولاً از نوع گریز از مرکز و گاهی چندمرحله‌ای هستند و در مسیر لوله نصب می‌شوند. توانایی آنها در افزایش فشار معمولاً بین 1.4 تا 5.5 بار است و دبی متناسب با دبی اصلی سیستم تنظیم می‌شود.

بسیاری از این پمپ‌های بوستر قابلیت هواگیری اتومات دارند یا به کلید فشار مجهز هستند که امکان عملکرد خودکار را فراهم می‌کند. زمانی که فشار پمپ اصلی یا منبع شهری برای نواحی خاص مثل سیستم‌های بارانی یا ارتفاعات کافی نباشد، از پمپ‌های بوستر استفاده می‌شود. این پمپ‌ها کم‌حجم، نصب آسان و کنترل دقیق فشار را فراهم می‌کنند.

نکات مهم در انتخاب انواع پمپ آبیاری

یک پمپ مناسب، ضمن تامین آب مورد نیاز، مصرف انرژی و هزینه‌های نگهداری را کاهش می‌دهد. برای انتخاب درست پمپ آبیاری تحت فشار باید به چند نکته مهم توجه داشته باشید که در ادامه به آنها می‌پردازیم.

1. ویژگی‌های منبع آبی

• آب‌های سطحی معمولاً به پمپ سانتریفیوژ نیاز دارند که نزدیک منبع نصب می‌شود و یحتمل نیاز به شیر یک‌طرفه و صافی ورودی داشته باشد.
• برای آبکشی از چاه‌های عمیق به پمپ‌های شناور یا طبقاتی احتیاج است، چون عمق سطح آب زیاد می‌شود.
• برای چاه کم‌عمق یا حوضچه‌ها (کمتر از 7 تا 8 متر) پمپ‌های سانتریفیوژ خودمکش مناسب‌اند.
• اگر آب تمیز باشد، پمپ‌های استاندارد قابل استفاده هستند.
• برای آبی که شن یا ذرات معلق دارد، بایست سراغ پمپ‌هایی با طراحی مخصوص سیالات ساینده بروید؛ مانند پمپ‌هایی با پروانه نیمه‌باز یا قطعات مقاوم در برابر سایش.

2. الزامات هیدرولیکی (دبی و فشار)

• دبی موردنیاز (ظرفیت پمپ): مجموع دبی موردنیاز توسط تمام نازل‌ها، قطره‌چکان‌ها یا آبپاش‌هایی که به‌طور همزمان کار می‌کنند، محاسبه می‌شود. دبی پمپ مناسب آبیاری تحت فشار باید با این نیاز برابر یا کمی بیشتر باشد و در نقطه راندمان بهینه (BEP) عمل کند.
• هد دینامیکی کل (TDH): ارتفاع عمودی انتقال آب از پایین‌ترین سطح منبع تا بالاترین نقطه سیستم آبیاری را شامل می‌شود، به‌علاوه افت فشار ناشی از اصطکاک در لوله‌ها، اتصالات، فیلترها و آبپاش‌ها را نیز باید لحاظ کرد. عواملی مثل قطر و طول لوله‌ها، جنس آنها و سرعت جریان، بر TDH تأثیر دارند.

فشار لازم در دورترین یا مرتفع‌ترین نازل هم باید درنظر گرفته شود (مثلاً 2 تا 4 بار برای اسپرینکلر و 0.5 تا 1.5 بار برای قطره‌ای). اگر TDH کمتر از حد واقعی محاسبه شود، فشار کافی تأمین نخواهد شد. اگر بیشتر برآورد شود، پمپ بزرگ‌تر از حد نیاز انتخاب می‌شود که هم گران‌تر است و هم انرژی بیشتری مصرف می‌کند.

3. نوع منبع تغذیه و راندمان انرژی

نوع برق و بهره‌وری مصرف انرژی از عوامل مهم در عملکرد پمپ های آبیاری تحت فشار هستند. عموماً منابع برق سیستم آبرسانی تحت فشار در مزارع شامل موارد زیر می‌شوند:

• برق شهری: توان الکتروموتور باید با نوع برق موجود تطبیق داشته باشد (مثلاً 230 ولت تکفاز یا 400 ولت سه‌فاز). پمپ‌های سه‌فاز برای توان‌های بالا کارایی بهتری دارند.
• موتوری (دیزلی یا بنزینی): انواع موتور پمپ برای مناطق دور از شبکه برق یا کاربردهای قابل‌حمل مناسب‌اند.

راندمان انرژی: موتورهای پربازده (مثلاً با استاندارد IE3 یا IE4) در کاهش هزینه‌های بلندمدت بسیار مؤثرند. پمپی انتخاب کنید که در نزدیکی نقطه بیشینه راندمان خود کار کند. پمپ‌های مجهز به درایور فرکانس متغیر (VFD) نیز با تنظیم دور موتور بر اساس نیاز لحظه‌ای، مصرف انرژی را بهینه می‌کنند.

4. دوام و نگهداری

دوام پمپ و سهولت تعمیر و نگهداری، در هزینه‌های بلندمدت تأثیر زیادی دارند. اگر آب حاوی ذرات ساینده است، باید پمپ‌هایی که بدنه آنها از مواد مقاومی مثل چدن ساخته شده برگزینید و پروانه‌های سرامیکی یا چدنی را انتخاب نمایید. برای آب‌های با کیفیت پایین، متریال‌هایی مانند استیل ضد زنگ یا پلیمرهای مهندسی مناسب هستند.

دقت داشته باشید که امکان بازبینی، تعمیر یا تعویض قطعات پمپ باید آسان باشد. دسترسی به قطعات یدکی نیز برای کاهش زمان توقف سیستم حیاتی است.

چطور فشار کاری در پمپ آبیاری را محاسبه کنیم؟

برای تعیین فشار کاری مناسب، باید نوع سیستم آبیاری، طول شبکه لوله‌کشی و عملکرد مورد انتظار از پمپ آبیاری تحت فشار مشخص باشد. میزان فشار کاری پرکاربردترین روش‌های خروجی در پمپ های آبیاری تحت فشار در این حدود هستند.

1. آبیاری قطره‌ای: این سیستم‌ها فشار کمی لازم دارند و معمولاً بین 0.5 تا 1.5 بار کفایت می‌کند.
2. آبیاری بارانی (اسپرینکلر): برای توزیع یکنواخت آب، به فشار بیشتری نیاز است (حدود 2 تا 5 بار).
3. آبیاری بارانی (گان): فشار لازم در این سیستم‌ها بیشتر است، گاهی حتی 6 تا 10 بار یا بیشتر.

مقدار فشار و دبی خروجی باید به‌اندازه‌ای باشد که زمین به‌خوبی آبیاری شود؛ نه غرقاب شود که فیزیک خاک را برهم بزند و نه خشک بماند. این توازن، کلید کارکرد صحیح سیستم آبیاری است.

خرید تابلو برق انواع پمپ آبیاری از لیانوین

خرید تابلو برق از لیا نوین به معنای خرید یک «محصول از قفسه» نیست. این اقدام، شروع یک همکاری مهندسی و بلندمدت است. ما با ارائه تحلیل فنی-اقتصادی شفاف، مزایا و معایب هر روش کنترل و راه‌اندازی را برای شما توضیح داده و گزینه بهینه را با محاسبه دقیق نرخ بازگشت سرمایه (ROI) پیشنهاد می‌کنیم. محصول نهایی یک سیستم کنترل کاملاً سفارشی‌شده است که نه تنها با مدل خاص کمپرسور شما، بلکه با الگوی مصرف، استراتژی نگهداری و برنامه توسعه آینده کارگاه یا کارخانه شما هماهنگ است. ساخت سفارشی در لیا نوین تضمین می‌کند که هر چالش منحصربه‌فرد خط تولید شما، در طراحی تابلو برق در نظر گرفته شده است.

خدمات تخصصی لیانوین در طراحی و تولید تابلو برق پمپ آبیاری

شرکت لیا نوین با چندین سال تجربه موفق در حوزه برق صنعتی و اتوماسیون، خدمات کاملی در زمینه طراحی و مونتاژ تابلو برق انواع پمپ آبیاری ارائه می‌دهد. ما با بهره‌گیری از دانش فنی روز و تجربه عملی گسترده، راهکارهای بهینه و اقتصادی برای انواع پمپ‌های آبیاری طراحی و تولید می‌کنیم. مزایای رقابتی لیا نوین عبارتند از:

1. تیم مهندسی مجرب با گواهینامه‌های معتبر بین‌المللی
2. اجرای موفق بیش از ۲۰۰ پروژه در سراسر کشور
3. آشنایی با آخرین تکنولوژی‌های روز دنیا
4. رعایت دقیق استانداردهای ساخت و مونتاژ
5. استفاده از تجهیزات با کیفیت و دارای گواهینامه‌های بین‌المللی
6. سیستم کنترل کیفیت چند مرحله‌ای
7. تضمین عملکرد بهینه و طول عمر بالای تابلوها
8. مشاوره رایگان فنی و مهندسی
9. طراحی و تولید سفارشی متناسب با نیاز مشتری
10. گارانتی و پشتیبانی فنی بلندمدت

نمونه کارهای شرکت لیا نوین صنعت

سؤالات متداول

1. آیا پمپ سانتریفیوژ برای آبیاری قطره‌ای مناسب است؟

بله، پمپ سانتریفیوژ معمولاً برای آبیاری قطره‌ای مناسب است، به شرطی که هد و دبی آن با نیازهای سیستم (فشار پایین و دبی متوسط) مطابقت داشته باشد و فشار اضافی آن توسط شیرهای تنظیم فشار کنترل شود.

2. چگونه هد و دبی پمپ مناسب برای مزرعه را محاسبه کنیم؟

برای محاسبه هد و دبی، باید کل دبی مورد نیاز تمام اسپرینکلرها یا تیپ‌ها را جمع زده و هد کل دینامیکی (TDH) را محاسبه کنید؛ TDH شامل اختلاف ارتفاع، افت فشار اصطکاکی در لوله‌ها و اتصالات، و فشار کاری لازم برای تجهیزات خروجی است.

3. آیا می‌توان از پمپ شناور برای پمپاژ آب از رودخانه استفاده کرد؟

بله، می‌توان از پمپ شناور برای پمپاژ آب از رودخانه استفاده کرد، به شرطی که پمپ در عمق کافی غوطه‌ور شود و برای مقابله با شن، ماسه و ذرات معلق احتمالی در آب رودخانه طراحی شده باشد.

4. تفاوت اصلی بین پمپ‌های تک مرحله‌ای و چند مرحله‌ای چیست؟

پمپ‌های تک مرحله‌ای از یک پروانه برای ایجاد فشار استفاده می‌کنند و برای هد و فشار کمتر مناسب‌اند، اما پمپ‌های چند مرحله‌ای دارای چندین پروانه سری هستند که فشار را به صورت متوالی افزایش داده و برای کاربردهای با هد و فشار بالا استفاده می‌شوند.

5. در مناطقی که برق نداریم، بهترین پمپ برای آبیاری کدام است؟

برای آبیاری در مناطق بدون برق، موتور پمپ‌های دیزلی یا بنزینی بهترین گزینه هستند چون مستقل از شبکه برق عمل می‌کنند و راه‌حل‌های پرتوان و قابل حملی را ارائه می‌دهند.

6. برای آب‌های حاوی شن و ماسه چه نوع پمپی توصیه می‌شود؟

برای آب‌های حاوی شن و ماسه، پمپ‌هایی با پروانه‌های نیمه‌باز یا بسته خاص (مانند پروانه‌های ضد سایش) و جنس‌های مقاوم به سایش (مانند چدن مقاوم به سایش یا استیل خاص) توصیه می‌شوند که ذرات جامد را بدون گرفتگی یا سایش شدید عبور دهند.

7. آیا می‌توان پمپ آبیاری را به سیستم اتوماسیون متصل کرد؟

بله، اکثر پمپ‌های آبیاری مدرن را می‌توان به سیستم‌های اتوماسیون (مانند کنترل‌کننده‌های مرکزی، سنسورهای رطوبت خاک یا سیستم‌های مبتنی بر زمان‌بندی) متصل کرد تا عملکرد آن‌ها به صورت خودکار و بهینه مدیریت شود.

جمع بندی

سرمایه گذاری روی انواع پمپ آبیاری تحت فشار، در بلند مدت می‌تواند روی بازدهی کل مزرعه و راندمان تولید اثر بگذارد. سوای هزینه اولیه که برای خرید پمپ آبیاری تحت فشار صرف می‌کنید، به مرور زمان مخارج دیگری از جمله مودیفای‌های لازم برای دسترسی به بازدهی مطلوب و سرویس یا تهیه قطعات یدکی نیز در انتظار شما خواهند بود. بنابراین بایستی نوع پمپ مناسب سیستم آبیاری خود را بشناسید و با آگاهی انتخاب نمایید تا متضرر نشوید.

در این مقاله کوشیدیم تا انواع پمپ برای سیستم آبیاری تحت فشار را بررسی کنیم. اگر برای راه‌اندازی سیستم کنترل و تابلو برق‌های پمپ آبیاری خواهان مشاوره تخصصی هستید تا تجهیزات برق و پمپ آبیاری مطابق با فشار کاری مورد انتظار تهیه نمایید، می‌توانید با کارشناسان شرکت لیا نوین تماس حاصل نمایید.

نمونه کارهای شرکت لیا نوین صنعت